Zespół Placówek Oświatowych w Oksie - Gimnazjum Oksa

Szukaj w serwisie
Idź do spisu treści

Menu główne

Przedszkole

Zespół Placówek Oświatowych w Oksie > Przedszkole w Lipnie

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie monografii pałacyku Borkowskich, znajdującego się we wsi Lipno.
Ten zabytkowy obiekt z pewnością zasługuje na miano perły krajobrazu wsi polskiej. Tego typu budowle wznoszone na potrzeby rodów ziemiańskich, a ocalałe po dziś dzień, są nieodłącznymi elementami naszej kultury narodowej.
Dawne pałacyki, dworki są również związane z dziejami ludzi tam mieszkających, z historią narodu i państwa polskiego.
Niestety, patrząc na te zabytkowe obiekty, dostrzec można nieubłagane działanie czasu. Te cenne pamiątki polskiej kultury, z rzadka remontowane, pomału niszczeją na skutek naturalnego zużycia.
Poniższa monografia dotycząca pałacyku Borkowskich w Lipnie ma przyczynić się m.in. do ochrony i popularyzacji tego obiektu, który na stałe wrósł w miejscowy krajobraz.
W trakcie opracowania niniejszej pracy korzystano ze zgromadzonej literatury dotyczącej omawianego tematu. Wykorzystano również materiały znajdujące się w archiwum parafii w Kozłowie i w kronice Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Lipnie. Przeprowadzono także wywiady środowiskowe z osobami mogącymi posiadać istotne informacje dotyczące pracy.
Na podstawie analizy zgromadzonych materiałów opracowano poniższy tekst pracy.

DOTYCHCZASOWY STAN BADAŃ
Pałacyk Borkowskich w Lipnie, jak do tej pory, nie doczekał się indywidualnego opracowania.
Stało się tak prawdopodobnie dlatego, że nie zdawano sobie sprawy z jego znaczenia dla miejscowej kultury i dziedzictwa narodowego. Pozostają nieliczne wyjątki, gdzie można znaleźć treści poświęcone omawianemu tematowi (Kronika parafii w Kozłowie, Kronika Szkoły Podstawowej w Lipnie).

POŁOŻENIE PAŁACYKU BORKOWSKICH
Pałacyk Borkowskich znajduje się we wsi Lipno, które leży w północno- zachodniej części gminy Oksa.
Gmina Oksa położona jest w zachodniej części województwa świętokrzyskiego w powiecie jędrzejowskim. Sąsiaduje z następującymi jednostkami administracyjnymi: od północy z gminami: Małogoszcz i Włoszczowa, od wschodu z gminą Małogoszcz, od południa z gminami: Jędrzejów i Nagłowice, od zachodu z gminami: Radków i Włoszczowa.
Gmina Oksa ma dość dobre położenie komunikacyjne, bowiem przez zachodnią jej część z północy na południe przebiega droga krajowa nr 742 z Włoszczowy do Nagłowic. Ponadto występuje kilka odcinków dróg głównych i drugorzędnych.
Pod względem podziału fizyczno-geograficznego Polski gmina Oksa wchodzi w skład megaregionu (podobszaru) Wyżyny Polskiej, prowincji Wyżyny Małopolskiej, podprowincji Wyżyny Przedborskiej i dwóch makroregionów: Niecki Włoszczowskiej i Pasma Przedborsko - Małogoskiego obejmującego północny kraniec gminy .

HISTORIA WSI LIPNO
Wieś Lipno leżała w gminie Węgleszyn, w parafii Kozłów, w odległości 10 km od Włoszczowy i 25 km od Jędrzejowa.
Lipno w wiekach średnich było siedliskiem i gniazdem Lipińskich herbu Poraj. Jan z Lipna w roku 1258 był w orszaku Bolesława Wstydliwego. Jest to pierwsza wzmianka o istnieniu tej miejscowości. W roku 1508 Lipno było w posiadaniu Mikołaja Starzyńskiego i Zygmunta Gruszczyńskiego, a w 1540
Piotra Gruszczyńskiego i Jana Lipińskiego. Ci sami Lipińscy dziedziczyli później na Lasochowie i Wiśniczu w XVII i XVIII wieku.
W 1562 roku Jan Gruszczyński sprzedał Mikołajowi Rejowi część Lipna. W końcu XVI wieku Rejowie skupili już całe Lipno i w ich rękach pozostało ono do drugiej połowy XVII wieku.
W końcu XVII i początkach XVIII wieku wieś należała do Habdanków Kozubskich, a niebawem przeszła do Bystrzynowskich, wchodząc w skład dóbr węgleszyńskich. Od Kazimierza Bystrzynowskiego nabył Lipno w 1823 roku Piotr Borsza Drzewiecki, a w 1846 majątek w Lipnie kupili Kłossowscy. Kolejny nabywca to Ludwik Rychter (rok 1868), wreszcie w 1899 roku Stanisław Borkowski, który był właścicielem Lipna do śmierci, czyli do roku 1935. W roku 1936 wdowa po Stanisławie Borkowskim, Józefa, sprzedała majątek Borysowi Schon (pochodzenia niemieckiego), który stał się jego właścicielem.
Po wybuchy II wojny światowej w roku 1939, Schon został powołany do wojska i skierowany na front, ponieważ był oficerem Wojska Polskiego. W tym czasie majątkiem kierował wysiedleniec z poznańskiego
Madaliński aż do roku 1945. Borys Schon nie wrócił z wojny, zginął w wypadku samochodowym w Anglii.
Po zakończeniu II wojny światowej majątek w Lipnie został rozparcelowany, a zabudowania dworskie przeszły na własność Skarbu Państwa.

DZIEJE PAŁACYKU BORKOWSKICH
Pałacyk w Lipnie, który zachował się do dnia dzisiejszego, został zbudowany w roku 1900, a więc w rok po kupnie majątku przez Stanisława Borkowskiego. Majątek ten liczył wówczas około 1000 mórg. Do budowy pałacyku użyto cegły i drewna z pobliskich lasów, których część również należała do właściciela majątku. Cegła natomiast pochodziła z ówczesnej cegielni znajdującej się w pobliżu sąsiedniej wsi Zalesie. Przy budowie pracowały całe rodziny mieszkańców Lipna i Zalesia. Stanisław Borkowski był właścicielem Lipna przez 36 lat. To za jego czasów pałacyk przeżywał okres swojej świetności.
Rodzina Borkowskich w początkach XIX wieku związana była z terenem powiatu jędrzejowskiego. W ich posiadaniu był majątek Jaronowice oddalony o 20 km od Lipna. Przodek Stanisława Borkowskiego - Jan Łukasz Borkowski brał udział w powstaniu styczniowym, a po jego upadku udał się na studia do Lie
ge. Po ich ukończeniu pracował jako inżynier w przedsiębiorstwach belgijskich i we Włoszech. W 1879 roku powrócił do kraju i w rodzinnych stronach nabył majątki: Rzeszówek, Kossów - Kwilinę i Chlewską Wolę w powiatach: jędrzejowskim i włoszczowskim i doprowadził je do wysokiej kultury rolnej.
Stanisław Borkowski zmarł w roku 1935, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Kozłowie. Niestety, grób jego uległ zniszczeniu i zapomnieniu, a obecnie mogą wskazać to miejsce jedynie najstarsze osoby.
Jak już wcześniej wspomniano, po 1945 roku majątek w Lipnie został rozparcelowany, a zabudowania dworskie, w tym pałacyk, przeszły na własność Skarbu Państwa.
W 1946 roku w pałacyku Borkowskich umieszczono szkołę podstawową, która znajdowała się tam do 2009 roku.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA
Jak już wspomniano, w pałacyku w Lipnie ponad 60 lat znajdowała się szkoła podstawowa. Fakt ten sprawiał, iż budynek utrzymany jest w bardzo dobrym stanie, na bieżąco dokonywane były potrzebne prace i naprawy. W ostatnich latach dokonano wymiany pokrycia dachowego i wykonano elewację budynku. Wszystkie te starania sprawiły, że pałacyk jest zadbany i ocalony od zniszczenia.
Warto również wspomnieć, że jest on otoczony parkiem, w którym rosną wiekowe drzewa. Stanowi to posesję wielkości 377 m², a wielkość powierzchni użytkowej budynku wynosi 177 m².
Jeśli chodzi o wnętrze pałacyku, to uległo ono - rzecz jasna - zmianie i było dostosowane do potrzeb szkoły. W budynku jest 8 sal lekcyjnych, w 5 z nich mieściły się gabinety przedmiotowe. W pałacyku są jednak elementy, które od ponad 100 lat nie uległy zniszczeniu i do tej pory nie były wymieniane. Są to drewniane schody i drewniane okna w całym budynku.
W historię pałacyku i Szkoły Podstawowej w Lipnie wpisała się w ostatnich latach ważna data - 21 maja 2001 roku. W tym dniu szkoła otrzymała zaszczytne i zobowiązujące imię Jana Pawła II. Wtedy również został poświęcony sztandar szkoły i odsłonięta tablica pamiątkowa, która znajduje się wewnątrz budynku. W drugą rocznicę tego wydarzenia dokonano odsłonięcia popiersia Patrona, które znajduje się naprzeciw szkoły.
W części dolnego korytarza umieszczono Kącik Patrona, gdzie przechowywane były cenne pamiątki związane z Janem Pawłem II. Wśród najważniejszych eksponatów były m.in. stuła papieska, filiżanka, metryka chrztu Karola Wojtyły oraz listy z Watykanu, osobiście podpisane przez Ojca Świętego.
Z roku na rok przybywało tych pamiątek, a szkolny Kącik Patrona był coraz bogatszy.
Warto również wspomnieć, że w budynku szkoły mieściła się siedziba Stowarzyszenia Przyjaciół Świętokrzyskiej Rodziny Szkół im. Jana Pawła II, a funkcję prezesa tego Stowarzyszenia pełniła Barbara Bodziechowska, była dyrektor szkoły.
Szkoła Podstawowa w Lipnie, mieszcząca się w pałacyku Borkowskich, była jedną z najstarszych placówek na terenie gminy Oksa. Posiadała bogate tradycje i zwyczaje. Od początku swej działalności dydaktyczno-wychowawczej cieszyła się uznaniem mieszkańców okolicznych wsi.
Bez względu na zmiany zachodzące w życiu społeczno-politycznym kraju głównym celem szkoły było przekazywanie wiedzy, jak najlepsze przygotowanie uczniów do nauki na wyższym szczeblu kształcenia, rozwijanie ich samodzielności i aktywności społecznej oraz kształtowanie całej osobowości. Szkoła ta była ważnym ośrodkiem życia kulturalnego pobliskich miejscowości.

WARTOŚCI ESTETYCZNE PAŁACYKU BORKOWSKICH W LIPNIE
Pałacyk Borkowskich w Lipnie na stałe ,,wrósł” w tutejszy krajobraz wiejski i dla większości mieszkańców stał się czymś naturalnym. Jak sięgnąć pamięcią - był, jest i wszyscy mają nadzieję, że będzie.
Szczęśliwie, nie podzielił on losu podobnych budowli, na których czas odcisnął swoje piętno, a po niektórych nie ma już śladu. Niewątpliwie ma na to wpływ fakt, iż nigdy nie był pozbawiony właściciela, a funkcja, jaką pełnił ponad 60 lat jest tego najlepszym przykładem.
Pałacyk Borkowskich dla mieszkańców okolicznych wsi pełni również funkcję symboliczną. Jest synonimem dawnej zamożności Lipna, a także wspaniałym pomnikiem historii.
Warto wspomnieć, iż w opowieściach najstarszych mieszkańców nieustannie przewija się wątek dworu, pałacyku i dziedzica Borkowskiego. Zapadł on w pamięci jako dobry dziedzic i gospodarz, a także prawy człowiek.
Wspomniany pałacyk, a także i szkoła, która się w nim znajdowała, mają w sobie coś, czego brak innym budynkom. Panował tam wyjątkowy nastrój, w szkole było miło
i przytulnie, a nad wszystkim unosił się duch historii.
Na zakończenie pragnę wyrazić nadzieję, iż powyższa monografia pałacyku Borkowskich w Lipnie przyczyni się do ochrony i przynajmniej po części ,,ocali od zapomnienia" ten wspaniały zabytek naszej kultury narodowej.

PUNKT PRZEDSZKOLNY W LIPNIE
Od 1 września 2009 roku w budynku Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Lipnie mieści się oddział zerowy i punkt przedszkolny. Uczęszczają tam dzieci w wieku 4
6 lat z miejscowości: Lipno, Zalesie, Zakrzów. Nauka odbywa się w dwóch grupach wiekowych w oddzielnych salach. Sale te są dostosowane do potrzeb dzieci, wyposażone w ciekawe pomoce dydaktyczne, które rozwijają zainteresowania i wyobraźnię małych uczniów. Dzieci mają również do dyspozycji salę gimnastyczną i plac zabaw, gdzie mogą ćwiczyć i bawić się pod czujnym okiem opiekunek. Punkt przedszkolny w Lipnie działa prężnie, rodzice chętnie włączają się do współpracy, uczestniczą w uroczystościach szkolnych i wycieczkach. Przedszkolaki biorą udział w imprezach kulturalnych, wyjeżdżają do kina i na przedstawienia teatrzyków dziecięcych.
Dzięki istnieniu Punktu przedszkolnego w Lipnie, dawny pałacyk cały czas „żyje
’’i nie grozi mu zapomnienie.

Opr. Anna Cholewa


 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego